Een initiatief van samenwerkende begrazingsbedrijven

Betrouwbare kennis over
schapenbegrazing in natuurbeheer

Versnippering

In het huidig Nederlandse landschap liggen veel (vooral kleinere) natuurgebieden geïsoleerd ten opzichte van elkaar. Enerzijds heeft dit te maken met veranderd landgebruik waardoor het areaal natuur in omvang is geslonken. Hiermee en door de toename van infrastructuur en bebouwing zijn de ecologische verbindingen tussen natuurgebieden verbroken. Daarnaast zijn ook hele biotopen verdwenen.

Verarming van heides

In het heidelandschap is dit te zien door het missen van mineraalrijkere delen waardoor de heide alleen nog op heel voedselarme bodems te vinden is. De rijkere delen zijn namelijk ontgonnen voor intensieve landbouw of aangeplant met bos, of er zijn wegen of bebouwing voor in de plaats gekomen. Met name faunasoorten die zowel de arme als de rijkere delen in hun levenscyclus nodig hebben worden hiermee in hun voortbestaan bedreigd. Maar ook karakteristieke florasoorten missen de meer gebufferde bodems, met als gevolg dat de meeste heides relatief soortenarm zijn.

Verbinding van snippers natuur

Op een kaart bekeken zijn veel heides slechts snippers in een veelal bebost landschap. Het laatste decennium is er een sterke toename te zien van de aanleg van corridors in bossen en ecoducten over snelwegen om deze snippers met elkaar te verbinden.

Een trekkende schaapskudde kan hierbij van grote meerwaarde zijn. Allereerst zorgt een schaapskudde ervoor dat ecologische verbindingen niet alleen een goede infrastructuur blijven, maar ook zelf geschikt leefgebied voor de beoogde soorten. Daarnaast dienen ze open gehouden te worden van boomopslag om ze voor veel kritische faunasoorten duurzaam te laten functioneren. Dit is iets wat een trekkende schaapskudde bij uitstek kan vervullen, eventueel met aanvullend handmatig beheer door de herder.

Waar er geen corridors gemaakt (kunnen) worden is het juist van belang dat er ecologische verbindingen tussen geïsoleerde, veelal kleine gebiedjes met grotere natuurgebieden worden gemaakt. Deze gebiedjes functioneren dan als stepping stones. Via de vacht, de hoeven en de mest transporteren de schapen zaden van planten en kruiden van het ene naar het andere terrein. Overigens worden niet alleen zaden getransporteerd, ook diverse insecten, slakken, spinnen en zelfs hagedissen liften mee.

Schaapskuddes zijn dus een belangrijke factor in het herstel van de ecologische infrastructuur in het landschap, zoals ze dat ook vroeger eeuwenlang zijn geweest.