Een initiatief van samenwerkende begrazingsbedrijven

Betrouwbare kennis over
schapenbegrazing in natuurbeheer

Dijken

Gefaseerde begrazing voor stevige en biodiverse dijken

Beweiding van dijken met schapen zal voor menigeen een vertrouwd beeld zijn. Dit betreft meestal standbeweiding met als enig doel kort gras en daarmee een stevige dijk. Gefaseerde begrazing door een rondtrekkende schaapskudde dient echter meerdere doelen, en waarmee in het beheer van dijken optimaal gestuurd kan worden. Verschillende waterschappen hebben al bewust voor deze vorm van beheer gekozen voor zowel het halen van ecologische doelen als verkrijgen van erosiebestendige dijken. Bovendien vindt men een kudde schapen op een dijk gewoon leuk om te zien.

Biodiverse vegetaties

Periodieke begrazing met een schaapskudde houdt een beheer gefaseerd in ruimte en tijd in, wat verscheidene voordelen voor flora en fauna kent:

  • Door de ruime rustperiodes kunnen bloemrijke dijkgraslanden tot ontwikkeling komen
  • Zowel typische hooilandsoorten als beweidingssoorten zorgen voor soortenrijke dijkgraslanden
  • Kruiden worden bevoordeelt boven snelgroeiende grassoorten
  • Insectenfauna behouden nectarplanten en schuilmogelijkheiden
  • Verstoring van fauna blijft op een dijkvak beperkt tot hooguit enkele dagen
  • Gebieden worden weer met elkaar verbonden door het mobiele zaadtransport
  • Vaste rasters zijn niet meer nodig waardoor dijken populaties van diverse (grotere) fauna met elkaar kan verbinden
  • Verschraling van de bodem door de netto-afvoer van voedingsstoffen creĆ«ert kansen voor zeldzamere flora
  • Verruigde binnendijken (bloemdijken) of slaperdijken knappen binnen enkele jaren op en worden weer hotspots van biodiversiteit

Erosiebestendige dijken

De erosiebestendigheid van dijkgraslanden wordt sterk bepaald door het type beheer, vanwege de invloed hiervan op vegetatiebedekking en worteldichtheid. Biodiversiteit en erosiebestendigheid gaan hand in hand: soortenrijke vegetatietypes hebben een dicht wortelnetwerk en een relatieve hoge erosieweerstand. Periodieke begrazing met een schaapskudde is door meerdere factoren daarmee uitermate geschikt:

  • Het kan soortenrijke vegetatietypes ontwikkelen door het faciliteren van zowel beweidingssoorten als hooilandsoorten wat tot een dicht wortelnetwerk leidt
  • Door het frequent (3-4 keer per jaar) afgrazen van de vegetatie kan deze niet neerslaan en ontstaan er geen open plekken
  • Geen/nauwelijks schapenpaadjes door afgrazen smalle stukken dijk
  • Aantrappen toplaag bodem zorgt voor een compacte bodemstructuur
  • Verschralend effect van begrazing zorgt voor diepere doorworteling bodem
  • Voor aanvullende verschraling kan schapenbegrazing makkelijk gecombineerd worden met een tussentijdse hooibeurt

Recreatie & Toerisme

Het landschap wordt door begrazing vorm gegeven en er zullen kwaliteiten naar boven komen, wat voor veel mensen aantrekkelijk is. Tevens is er een cultuurhistorische waarde aan verbonden: van oudsher trokken herders met hun schapen over de dijken, wat bij veel mensen appelleert aan hun culturele identiteit. Dit vergroot vervolgens weer de recreatieve waardering van mensen voor een gebied. Deze recreatieve meerwaarde is verzekert als er dicht bij toeristische trekpleisters of langs wandel- en fietsroutes begraasd wordt.

Achtergrondinformatie

Grebbedijk 2010 vegetatie